są sny i marzenia. Wielowymiarowa postać młodego Szatana w tej powieści może też być rozpatrywana w psychologicznym planie jako wcielenie ukrytych pragnień tych chłopców. Wprowadza on ich w inną rzeczywistość, odsłania przed nimi przyszłość, przenosi z miejsca na miejsce, w jego obecności wszystko nabiera intensywności istnienia. Spotkanie z Szatanem staje się dla chłopców inicjacją we własną psychikę, ujawnieniem potencjalnych mocy, nigdy nie przeczuwanych, zepchniętych na samo dno podświadomości. Nadto fantastyka Twaina, podobnie jak w "Fauście" Goethego, gdzie Mefistofeles występuje jako alter ego bohatera, ma charakter metafizyczny. Mark Twain (1835-1910) – a raczej Samuel Langhorne Clemens – amerykański pisarz urodzony w miejscowości Florida w stanie Missouri jako szóste dziecko Jane Lampton i Johna Marschalla Clemensa. Samuel musiał rozpocząć pracę zarobkową już w wieku 12 lat, po śmierci swojego ojca. Pracował w drukarni, następnie został pilotem parostatków na Missisipi. Twain wyjechał na Zachód, gdzie zarabiał na życie jako górnik w kopalni srebra w Nevadzie, a potem jako poszukiwacz złota w Kalifornii. W tym czasie próbował też swoich sił w dziennikarstwie. W 1865 r. wydał pochlebnie ocenione opowiadanie "O sławnej skaczącej żabie z Calaveras", dwa lata później został wysłany z grupą turystów płynących do Europy jako reporter. Mark Twain poślubił w 1870 r. Olivię Langdon, która wkrótce urodziła mu czwórkę dzieci. Trójka z nich nie dożyła niestety dwudziestego roku życia, natomiast córka Jane zmarła w 1909 r. Twain wraz z rodziną osiadł w Hartford w stanie Connecticut, gdzie oddał się pracy pisarskiej. Tam powstały m.in. "Przygody Tomka Sawyera", słynna powieść dla młodzieży. W 1880 r. pisarz wydał "Włóczęgę za granicą", dwa lata później światło dzienne ujrzała jego powieść "Książę i żebrak". Mark Twain zaczął wkrótce także wykładać na wielu amerykańskich uniwersytetach. Zmarł na serce kilka miesięcy po śmierci swojej córki Jane, 21 kwietnia 1910 r. w Reading w stanie Connecticut.